fbpx

Echoscopie en doptone onderzoek


Het gebruik van echo en doptone in de zwangerschap is tegenwoordig niet meer weg te denken. In België wordt er tegenwoordig zelfs bij vrijwel elke controle een echo gemaakt. En dan zijn er nog de pretecho’s in 3D of 4D die ouders tegen een kleine vergoeding laten maken. Over de veiligheid van echoscopisch onderzoek en het gebruik van een doptone wordt regelmatig gesproken. Hoewel er tot op heden geen schadelijke effecten van een echoscopisch onderzoek op moeder en kind daadwerkelijk zijn vastgesteld, is het toch iets om goed over na te denken en bij stil te staan.

Wat is echoscopisch onderzoek?

Bij een echoscopie wordt gebruik gemaakt van geluidsgolven. Deze geluidsgolven hebben een hogere frequentie (een kortere golflengte) dan het menselijk oor kan horen. Daarom wordt dit ultrageluid genoemd. Inwendige organen weerkaatsen dit geluid. Het teruggekaatste geluid, de echo, wordt ontvangen en met behulp van een computer verwerkt tot een twee dimensionaal beeld. Dit beeld wordt via de monitor bekeken. Echoscopisch onderzoek kan uitwendig (via de buik) of inwendig (via de vagina) worden verricht.

Wat is doptone onderzoek?

Een doptone is een compact apparaatje dat ultrasone geluidsgolven uitzendt. Deze geluidsgolven worden teruggekaatst door de hartkleppen van het kindje en het bloed dat door de slagaders stroomt. Dit teruggekaatste geluid wordt door de doptone weer opgevangen en versterkt en daardoor hoorbaar als de hartslag van het kindje. Een doptone wordt sinds de jaren 80 van de vorige eeuw gebruikt. Vóór die tijd werd er vaak gebruikt gemaakt van een houten toeter. Tegenwoordig kan iedereen zelf heel gemakkelijk een doptone aanschaffen om daarmee thuis naar het hartje van zijn of haar kindje te luisteren.

Veelvuldig gebruik van echoscopie en doptone onderzoek

Echoscopie als beeldvormende methode wordt breed toegepast in de geneeskunde, met name in de verloskunde en gynaecologie. Een belangrijke reden voor deze toepassing is de veiligheid in vergelijking met andere beeldvormende technieken, er wordt immers geen gebruik gemaakt van röntgenstraling of radioactiviteit en er is geen ‘stapeleffect’.

Tijdens de zwangerschap krijg je, indien hier gebruik van wilt maken, standaard twee echo’s aangeboden
• Termijnecho (tussen 10-12 weken). De termijnecho bepaalt hoe lang je zwanger bent en op basis van deze echo wordt de bevallingsdatum bepaald
• 20-weken echo. Bij de 20-weken echo wordt uitgebreid gekeken naar de ontwikkeling van de organen van de baby. Er wordt o.a. gekeken of hersenen, hartkamers, wervelkolom, maag, nieren, blaas en ledematen van het kind normaal aangelegd zijn. Ook wordt gekeken of de baby goed groeit en of er voldoende vruchtwater is. De 20-weken echo is een redelijk betrouwbare methode om ernstige aangeboren afwijkingen te ontdekken.

Daarnaast kan een verloskundige om medische redenen besluiten tot het maken van de volgende diagnose echo’s:
• Vroege echo (rond de 6-7 weken). In sommige gevallen wordt al vroeg in de zwangerschap een extra echo gemaakt, bijvoorbeeld bij bloedverlies, twijfel over de zwangerschapsduur of verdenking op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
• Groei echo (rond de 30 weken). Wanneer een groeicontrole wordt verricht, worden het hoofdje, de buikomvang en de beenlengte gemeten en wordt de hoeveelheid vruchtwater bepaald om te kijken of het kindje volgens verwachting groeit. Een gewichtsschatting is meestal tot op 10 % nauwkeurig.
• Liggingsecho (rond de 35 weken). Als rond de 35 weken zwangerschap het vermoeden bestaat dat de baby niet met het hoofdje naar beneden ligt wordt een liggingsecho gemaakt.

Ook de doptone is niet meer weg te denken. Met de doptone luistert de verloskundige of gynaecoloog al tijdens alle controles, maar ook tijdens de bevalling regelmatig naar de harttonen van je kindje. Uit het hartritme kan een zorgverlener opmaken of het om een gezond hart gaat. Een baby die het benauwd heeft heeft een snellere hartslag en een baby die in slechte conditie heeft kan een langzame hartslag hebben. Hartritmestoornissen kunnen zo al tijdens de zwangerschap opgespoord worden.

De voor- én nadelen van echografie

Voordelen
• De uitgerekende datum kan vrij nauwkeurig bepaald worden. Hiermee wordt voorkomen dat er onnodige te vroeg wordt ingegrepen.
• Het dragen van een meerling kan worden vastgesteld, waar bij de bevalling zowel in het ziekenhuis als met voorbereidingen thuis rekening mee kan worden gehouden.
• De ligging van het kind kan worden bekeken. Het is goed te weten of bij de bevalling eerst de billetjes of het hoofdje zal komen.
• Groeiachterstand en sommige groeiafwijkingen kunnen vroegtijdig worden opgespoord.
• Op andere verwachte complicaties kan vroegtijdig worden ingesprongen.
• Het kan een geruststelling zijn te weten dat het goed gaat met je kind.
• Een echo kan tijdens de zwangerschap de band met jouw ongeboren kind versterken.

Nadelen
• Er kan een foute diagnose worden gesteld die onnodige zorgen en spanningen kan opleveren. En spanning en stress tijdens de zwangerschap kunnen een negatieve invloed hebben op de ontwikkeling van de baby.
• Niet alle afwijkingen kunnen vastgesteld worden. Hierdoor kun je ten onterechte een gerustgesteld gevoel hebben. Het is een schok als bij de geboorte blijkt dat er wel iets ernstig aan de hand is.

Over welke gevaren wordt er gesproken bij echografie

Een mogelijk gevaar van echografie dat genoemd wordt is de warmteontwikkeling. Een deel van de geluidsenergie wordt in warmte omgezet. Daardoor zou het lichaam plaatselijk “koorts” kunnen krijgen. Ook zouden er door de ultrageluidsdruk opgeloste gassen kunnen vrijkomen en zouden er gasbelletjes ontstaan. Indien de temperatuurverhoging in de weefsels lager blijft dan 1,5 graad Celsius en de lokale (negatieve) piekwaarde van de ultrageluidsdruk lager blijft dan 1 megapascal kan ultrageluid zonder beperking worden toegepast. Tegenwoordig is de echo-apparatuur daarom zo begrensd dat er geen warmteontwikkelings-schade op kan treden. Standaard worden de thermische en mechanische index op de apparatuur weergegeven, om ervoor te zorgen dat binnen deze veiligheidsnormen gewerkt wordt.

Vroeger zijn er verscheidene onderzoeken gedaan naar het gebruik van de hoge geluidsgolven bij echografie. Toentertijd leek dit geen consequenties voor het kindje te hebben, maar tegenwoordig gebruikt men hogere geluidsgolven en naar het gebruik van deze hogere geluidsgolven zijn nog geen betrouwbare, grote onderzoeken gedaan. Men gaat er gewoon vanuit dat deze hogere geluidsgolven ook veilig zijn in gebruik. Er is wel onderzoek gedaan naar deze hogere geluidsgolven in combinatie met dieren. Hieruit kwam naar voren dat deze mogelijkerwijs voor long- en hersenbloedingen kunnen zorgen. Er zijn op dit moment nog geen betrouwbare, grote onderzoeken gedaan naar deze geluidsgolven in combinatie met baby’s. Er zijn wel kleine onderzoeken gedaan, maar de resultaten van deze onderzoeken komen niet met elkaar overeen. De ene onderzoeker beweert dat deze hogere geluidsgolven ook veilig zijn, terwijl de andere onderzoeker beweert dat deze hogere geluidsgolven tot bijvoorbeeld een lager geboortegewicht of een miskraam kunnen leiden. (Kresser, 2012). Daarnaast zijn er onderzoekers die claimen dat echoscopie leidt tot een toename van spaakproblemen, dyslexie en (onnodige) keizersnedes.

Over welke gevaren wordt er gesproken bij het doptone onderzoek

Er zijn onderzoekers die claimen dat 1 minuut met het doptone-apparaat naar het hartje luisteren gelijk staat aan 120 uur echografie. Een doptone zendt namelijk continue geluidsgolven uit, waar een echo-apparaat met pulsjes uitzendt. Het ultrasoon geluid waar de doptone gebruikt van maakt wordt meestal opgewekt door omzetting van magnetische of elektrische energie, dat wordt omgezet in mechanische energie. Vanwege de hoge geluidsgolven die de doptone uitzend wordt afgeraden om voor 15-16 weken te luisteren naar de harttonen van de baby omdat de baby nog volop in ontwikkeling is waar de doptone mogelijk een negatief effect op heeft. Daarnaast zou het luisteren naar het hartje vroeg in de zwangerschap (in combinatie met de lengteduur van het luisteren) kunnen leiden tot gehoorschade. Helaas heb ik geen wetenschappelijk onderzoek naar doptone onderzoek en de effecten daarvan op de baby kunnen vinden die de genoemde gevaren bevestigen dan wel ontkrachten.

Hoe ik met echoscopie en doptone onderzoek ben omgegaan in mijn zwangerschap

Al voordat ik zwanger werd van de tweede had ik me verdiept in de (mogelijke) risico’s van echoscopisch en doptone onderzoek. Daarom heb ik ook bewust geen pretecho’s laten maken. Wel heb ik de termijn echo en 20 weken laten maken en heb ik ook een vroegtijdige echo en een groei- en liggingsecho bij 34 weken gehad. Meer echoscopisch onderzoek dan ik me vooraf had voorgenomen, maar het voelde voor mij op dat moment als de juiste beslissing. Omdat mijn homeopathisch verloskundige wist van mijn twijfels omtrent veelvuldig echoscopisch onderzoek kreeg ik van haar een homeopathisch middel dat ik voorafgaand aan het onderzoek en direct na het onderzoek gebruikte. Dit middel zorgde ervoor dat de baby weer rustig werd, omdat ook in de homeopathie er vanuit wordt gegaan dat echoscopisch onderzoek de baby onrustig maakt. Ik vond het zelf een prettig idee om dit middel te nemen. Naast echoscopie wilde ik graag dat er iedere controle even kort geluisterd werd naar de hartslag met de doptone. Tijdens de geboorte was ik bang dat het harde geluid van de doptone me zou afleiden en daarom had ik in mijn geboorteplan opgenomen dat er slechts om de paar persweeën geluisterd mocht worden naar de harttonen.

Conclusie

Het is absoluut niet mijn bedoeling dat iedereen direct echo’s en doptone onderzoeken gaat vermijden. Er zitten namelijk ook grote voordelen aan, zoals het opsporen van aangeboren afwijkingen (echo’s) en het vaststellen of er harttonen zijn (doptone). Wel zie ik graag dat mensen zich bewust zijn van het feit dat er nog niet onderzocht is of deze geluidsgolven veilig zijn in gebruik of niet. Het is dus verstandig om niet te pas en te onpas gebruik te maken van echo’s en de doptone en er bewust van te zijn dat echo’s een medisch hulpmiddel zijn en blijven. Of zoals Beatrijs Smulders het zo mooi zegt: “Elk onnodig onderzoek van de ongeboren baby moet beschouwd worden als een stoorzender voor de kwetsbare baby. Daarom is het raadzaam om voorzichtig te zijn en echoscopie niet zomaar te gebruiken ‘omdat het zo leuk is’.

 

Bronnen
https://deverloskundige.nl/zwangerschap/subtekstpagina/37/echo-s/
https://chriskresser.com/natural-childbirth-iib-ultrasound-not-as-safe-as-commonlythought
https://www.lumc.nl/patientenzorg/patienten/patientenfolders/echoscopisch-onderzoek-tijdens-de-zwangerschap
https://www.greenevelien.com/2NO_10zwangerschap.php#onderzoeken
https://dekritischeverloskundige.wordpress.comone

 

HTML Snippets Powered By : XYZScripts.com